— На-пра-ва-а!
Старэйшыя браты павярнуліся направа.
— Кру-гом!
Браты павярнуліся кругом. Спрытна так…
— Натрэніраваліся, — пырснуў я ў кулак.
Дзіма далонню заціснуў мне рот.
— Цішэй. Паглядзім, што далей будзе.
Старэйшы брат пераступіў з нагі на нагу:
— Дазвольце адпачыць.
— Хоць хвілінку, — прагаварыў за ім сярэдні брат.
Сабака сцёбнуў дубцом:
— Цяпер па плану падхалімаж. Пачынайце. Чаго насы павесілі?
— Ты — хутканогі, — першым пачаў старэйшы брат.
— Ты — самы прыгожы, — падхапіў сярэдні.
— Ты — самы разумны, — гукнуў старэйшы.
Сабака, незадаволены, ашчэрыўся:
— Хопіць. Надакучыла. Чуў. Новую песню прыдумалі б, ці што.
— Я ведаю новую песню, — ступіў наперад старэйшы брат.
— Пра мяне? — пазяхнуў сабака. — Надакучыла.
— Не. Пра музыку-чарадзея.
Сабака, падалося нам, усміхнуўся:
— Давай.
Старэйшы брат адною нагою ступіў наперад, другую адставіў назад, рукі чамусьці заклаў за спіну і загарлапаніў:
— Гэта мне падабаецца, — вільнуў хвастом сабака. — Хоць і няскладна для песні, але словы добрыя.
Старэйшы брат шчасліва ўсміхнуўся. Быццам яму гаршчок з залатымі манетамі далі.
— Шагам марш! — гыркнуў сабака.
Іван-прасцяк зайграў на дудцы, а старэйшыя браты пакрочылі, спяваючы:
Калі яны схаваліся ў лесе, мы выскачылі на паляну.
— Да студні музыка-чарадзей прыкуты. Чуў? — таргануў мяне за рукаў Дзіма.
— Трэба хутчэй яго ратаваць! Хутчэй! Дзе дзядзька Тодар падзеўся? — у роспачы прамовіў я.
Мы ўжо не думалі ні пра трох братоў, ні пра сабаку — іхняга камандзіра. Адно круцілася ў галаве: музыка-чарадзей да студні прыкуты. Кепска яму, магчыма, памірае. Трэба ратаваць яго.
Ледзьве дачакаліся дзядзьку Тодара.
— Няма Цмока. Згінуў страшыдла, — паведаміў ён нам.
— Ну і халера з ім! — крыкнуў я. — Музыка-чарадзей да студні прыкуты.
— Загіне там, загіне, — прастагнаў дзядзька Тодар. — Пабеглі, хлопчыкі.
І першым, не чакаючы нас, ён прыпусціўся па сцяжынцы. Па той, якая вяла прама.
Каля студні
Дзядзька Тодар бег як сапраўдны спартсмен. Дзіма не адставаў ад яго: трэніроўка дапамагала. А я дык зусім знясілеў.
Заўважыў гэта Дзіма, папракнуў:
— Чаго сапеш, як салявы мех? Хутчэй не можаш?
«Няўжо, — думаю, — за іх горшы?» Сціснуў зубы, пабег хутчэй. І, ведаеце, нібы другое дыханне з’явілася. Лёгка стала. За якую хвіліну дагнаў і Дзіму, і дзядзьку Тодара. Вось што значыць узяць сябе ў рукі.
Нарэшце ўбачылі студню, ручай. Спыніліся, азіраючыся. Дзе ж музыка-чарадзей? Няўжо выдумаў старэйшы брат, што ён да студні прыкуты? А можа, Цмок сюды прыходзіў, з сабою яго забраў?
Не. Дарма мы трывожыліся. Музыка-чарадзей ляжаў за студняй. Тоўсты ланцуг цягнуўся ад студні да яго рук.
Убачыўшы нас, музыка-чарадзей усміхнуўся, паспрабаваў прыўзняцца, ды не змог, зноў упаў на бок.
— Гэта вы? — ледзь чутна прагаварыў. — У мяне каторы дзень у роце макавай расінкі не было.
Дзядзька Тодар схапіў берасцяны кубак, які стаяў каля студні, падаў мне:
— Міхасёк, вады прынясі.
Я стрымгалоў паляцеў да ручая, зачэрпнуў чыстай, як сляза, крынічнай вады, кінуўся назад.
Дзядзька Тодар трымаў музыку-чарадзея на каленях, быццам малое дзіцё. Я ўкленчыў каля іх, паднёс кубак да рота музыкі-чарадзея. Музыка-чарадзей стаў піць, прагна, вялікімі глыткамі. Вада сцякала па барадзе, капала на сарочку, а ён не заўважаў гэтага.
— Дзякую, — потым прамовіў, апусціўшы галаву. — Я быццам упершыню смак вады адчуў. Ведаеце, якая яна салодкая, вада наша! Дзядзька Тодар дастаў з-за пазухі штосьці завязанае ў чыстую хусцінку. Разгарнуў яе, і мы ўбачылі лусту чорнага жытняга хлеба.
— Еш, — падаў музыку-чарадзею. — У цябе адразу сілы прыбавіцца.
Музыка-чарадзей вінавата ўсміхнуўся:
— Рук не падыму. Ланцуг цяжкі.
— Там молат ляжыць. І зубіла, — дзядзька Тодар паказаў рукою на купку кустоў, якія раслі каля ручая.
Цяпер пабег Дзіма. Праз хвіліну ён вярнуўся, несучы невялікі молат і зубіла. Дзядзька Тодар пасадзіў музыку-чарадзея на траву, узяў у Дзімы молат, зубіла і пачаў біць па тоўстым жалезным абручы, які сціскаў рукі музыкі-чарадзея. Вострае зубіла прарэзвала жалезны абруч, як нож рэжа масла. Мы з Дзімам пераглянуліся. Дзядзька Тодар заўважыў гэта, сказаў: