Kial mi kredas je Esperanto?
http://claudepiron.free.fr/articles.htm
(1931-2008) Svisa psikologo kun forta intereso pri lingvoj, diplomito de la Interpretista Lernejo de Ĝeneva Universitato, Claude Piron estis tradukisto en UN (Novjorko) de 1956 ĝis 1961 (francen el la angla, ĉina, hispana kaj rusa).
Li poste laboris ok jarojn en Monda Organizo pri Sano, i.a. en Orienta Azio kaj Afriko. Trejnita kiel psikanalizisto kaj psikoterapiisto, li komencis praktiki psikoterapion en 1969 en la ĝeneva regiono (de 1999 en Gland, Svislando). Li instruis en la Psikologia kaj Edukscienca Fako de Ĝeneva Universitato de 1973 ĝis emeritiĝo en 1994. Lia ĉefa aktiveco, krom la psikoterapia praktikado, estis profesie trejni junajn psikoterapiistojn, per kontrolo de ilia laboro kaj partopreno en trejnaj seminarioj. Li ofte prelegis pri psikologiaj problemoj, ĉefe en rilato kun la spirita vivo, aŭ (malpli ofte) pri internacia komunikado kaj Esperanto.
Lia verko "Le dйfi des langues"
("La lingva defio"
), kiu estas iom psikanalizo de internacia komunikado, estis eldonita ĉe L'Harmattan (Parizo) en 1994. Li publikigis en Esperanto ok romanojn, plurajn novelarojn, poemaron kaj kantokasedon. Li publikigis diverslingve multajn artikolojn pri internacia kaj interkultura komunikado, kaj pri psikologio. Li aŭtoris aŭ kunaŭtoris tri franclingvajn librojn pri psikologiaj temoj.
12 respondoj al tiu, kiu scivolas pri Esperanto
Enhavo
1. Kio estas Esperanto?
2. Kiom da homoj scipovas Esperanton en la tuta mondo?
3. Ni jam havas la anglan kiel internacian lingvon, ĉu ni vere bezonas novan lingvon?
4. Ĉu eblas havi vivantan lingvon sen popolo kaj sen nacia teritorio?
5. Ĉu la intenco estas, ke Esperanto anstataŭu ĉiujn ekzistantajn lingvojn?
6. Ĉu vasta enkonduko de Esperanto ne estas utopio? La ideo ŝajnas nekredebla.
7. Hodiaŭ ni registras kreskantan intereson pri dialektoj. Ĉu tio ne estas malkongrua al la ideo pri Esperanto?
8. Ĉu ne ĉiu popolo uzos Esperanton en sia propra maniero, tiel ke la lingvo disiĝos?
9. Ĉu Esperanto ne estas artefarita lingvo kaj pro tio nenatura?
10. Kial okazas ke eminentaj lingvistoj esprimas negativajn eldirojn pri Esperanto?
11. Ĉu eblas uzi Esperanton por altnivelaj diskutoj, poezio kaj por esprimi sentojn?
12. Kial lerni Esperanton? Kiel eblas uzi la lingvon?
1. Kio estas Esperanto?
Esperanto estas utila komunikilo por malsamlingvanoj.
La mondo iĝas pli kaj pli internacia. Homoj, mono kaj varoj moviĝas pli kaj pli libere. Tamen, ĉar la homoj parolas malsamajn lingvojn, kiuj estas malfacile lerneblaj, pensoj ne povas moviĝi tute libere. Esperanto estas solvo kiu tre bone transpontas lingvajn barilojn. Tiu kiu lernas Esperanton samtempe diras: "Mi estas malfermita al la mondo."
2. Kiom da homoj scipovas Esperanton en la tuta mondo?
Sufiĉe multaj por ke oni jam hodiaŭ povu senti la "guston" de reala internacia komunumo. Bedaŭrinde, estas neniu rimedo scii, kiom da homoj kapablas paroli en Esperanto, same kiel ne eblas scii, kiom da homoj komprenas la latinan aŭ, ekster Ĉinio, la ĉinan. La nombro verŝajne situas ie inter 50 000 kaj du milionoj. Ĉiaokaze, la esperantoparolantoj estas sufiĉe multaj kaj sufiĉe dise loĝantaj sur nia planedo, por konsistigi kreskantan internacian kulturon.
3. Ni jam havas la anglan kiel internacian lingvon, ĉu ni vere bezonas novan lingvon?
Novaj kulturoj naskas novajn lingvojn. La internacia kulturo ne estas escepto.
La angla estas mirinda lingvo, precize kiel ĉiu alia lingvo estas mirinda ene de sia kulturo, tamen, ĉu ĝi vere estas "internacia"? Jen tri pensigaĵoj:
A) Neniu el la multaj interŝtataj aŭ interregistaraj organizoj (kiaj estas UN, Eŭropa Unio aŭ Interpol) uzas nur la anglan, kaj la samo validas pri la plimulto el la internaciaj Neregistaraj Organizoj. Fakto estas ke kaj UN kaj EU estis devigataj plurfoje pligrandigi la nombron da oficialaj lingvoj.
B) La opinio, ke oni povas utiligi la anglan ĉie en la mondo estas iluzio. Vizito al Sudameriko, regionoj en Afriko kie oni parolas i.a. la francan, Rusio, Ĉinio, Japanio k.t.p. montras klare, ke vere temas pri iluzio se oni provas komuniki kun homoj ekster la grandaj hoteloj, flugkompanioj kaj similaĵoj. Eĉ en Eŭropo ofte ne eblas uzi la anglan, kaj kiam eblas, la gamo de la temoj pritrakteblaj estas ĝenerale limigita.
C) Multaj japanoj kaj ĉinoj studas la anglan dum dek jaroj en la lernejo, tamen la plej granda nombro de la lernintoj ne kapablas paroli ĝin. Kaj tre malmultaj eŭropanoj post multjara studado de la angla povas atingi la saman kapablon kiel denaska anglalingvano. Esperanto povas post relative mallonga studperiodo kaj praktiko iĝi lingvo kiun oni sentas esti "sia propra lingvo".
4. Ĉu eblas havi vivantan lingvon sen popolo kaj sen nacia teritorio?
Jes. Kio ne eblas, tio estas vivanta lingvo sen komunumo de homoj, kiuj uzas, amas kaj flegas ĝin, sed tiu komunumo povas esti io alia ol popolo kaj troviĝi dise sur la tuta terglobo. La latina mezepoke estis vivanta lingvo sen popolo: profesoro el Kembriĝo, Kolonjo aŭ Prago tiam instruis latine en Parizo, kaj ĉiuj trovis tion normala. La komunumo de Esperanto-uzantoj kelkrilate similas popolon, en kiu partoprenas homoj el ĉiuj popoloj, kiuj konservas sian propran identecon sed aldonas al ĝi novan, "homaran" identecon. Oni povus diri ke Esperanto havas "popolon", kiu estas potenciale la popolo de la tuta planedo.
Ne haŭtkoloro kaj matenmanĝaj kutimoj donas vivon al lingvo, sed la volo komunikadi. Ke tiu volo ekzistas, montras ekzemple la Interreto, kiu kreskis eksplode en la pasintaj jaroj. Tiu evoluo estis ebla pro la fakto, ke oni interkonsentis, ke komputiloj uzu la saman kodon, t.e. lingvon, kiam ili komunikas inter si, sendepende de tio, ĉu ili estas de la Makintoŝa, Vindoza aŭ Uniksa/Linuksa mondoj. Tiu evoluo ja estas logika. Kial la sama logiko ne validu por homoj kun diversaj kulturoj kaj lingvoj?
5. Ĉu la intenco estas, ke Esperanto anstataŭu ĉiujn ekzistantajn lingvojn?
Absolute ne. Esperanto estas iaspeca defendilo por la ekzistorajto de ĉiuj lingvoj.
Unu el la grandaj avantaĝoj de Esperanto estas, ke ĝi ne estas nacia lingvo, sed lingvo kiun malsamlingvanoj uzas por interŝanĝi opiniojn aŭ pensojn, aŭ por esprimi siajn sentojn. Esperanto do ne estas konkuranto de naciaj aŭ lokaj lingvoj sed male kontribuas al la forigo de lingva subpremado kiu okazas plurmaniere en la mondo.
Krome, la eblo havi rektajn personajn kontaktojn kun homoj el aliaj kulturoj probable estas la plej efika metodo spertiĝi kaj riĉiĝi per la kultura kaj homa diverseco kiu ĉirkaŭas nin. Tiaj spertoj ofte grandigas la scivolemon kaj intereson pri aliaj lingvoj kaj kulturoj.
Lerninte Esperanton, multaj homoj eksentas memfidon - "Jes, mi ja povas lerni fremdan lingvon!" kaj pluraj iam poste ekstudas iun nacian aŭ lokan lingvon. Multaj esperantistoj interesiĝas ne nur pri Esperanto, sed ankaŭ pri fremdaj lingvoj kaj kulturoj ĝenerale.
6. Ĉu vasta enkonduko de Esperanto ne estas utopio? La ideo ŝajnas nekredebla.